یاتا: بازرسی بار به‌تنهایی نمی‌تواند خطر کالاهای خطرناک اظهارنشده را برطرف کند

بوداپست – انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) خواستار اقدامات قوی‌تر و هماهنگ میان تمامی بخش‌های زنجیره تأمین حمل‌ونقل هوایی برای مقابله با خطرات ناشی از کالاهای خطرناک اظهارنشده یا اشتباه‌اظهارشده شد.

این درخواست در شرایطی مطرح شده است که نهادهای نظارتی درباره نقش فرایندهای فعلی بازرسی امنیتی محموله‌های هوایی به‌عنوان یکی از خطوط دفاعی در برابر این تهدیدها گفت‌وگو می‌کنند. یاتا تأکید دارد که بازرسی امنیتی بخش مهمی از لایه‌های حفاظتی است، اما نمی‌تواند به‌عنوان راهکار اصلی و کامل برای شناسایی کالاهای خطرناک در نظر گرفته شود.

مقررات جامع و شناخته‌شده کالاهای خطرناک (Dangerous Goods Regulations) امکان حمل ایمن این مواد از طریق هوا را فراهم می‌کنند. با این حال، بخش قابل توجهی از حوادث مرتبط با کالاهای خطرناک، یعنی حدود ۸۰ درصد موارد گزارش‌شده به یاتا در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، مربوط به کالاهای خطرناکی بوده است که اظهار نشده یا به‌صورت پنهانی حمل شده‌اند.

در میان موارد شناسایی‌شده، باتری‌های لیتیومی و سایر کالاهای خطرناک پنهان‌شده، از جمله سیگارهای الکترونیکی و اسپری‌های اظهارنشده، سهم قابل توجهی داشته‌اند.

برندان سالیوان (Brendan Sullivan)، مدیر جهانی بخش بار یاتا، گفت کالاهای خطرناک هر روز به‌صورت ایمن از طریق حمل‌ونقل هوایی جابه‌جا می‌شوند و خطر زمانی ایجاد می‌شود که این کالاها بدون اظهار یا با اظهار نادرست وارد زنجیره حمل شوند.

به گفته او، تمام بخش‌های زنجیره تأمین در شناسایی و متوقف کردن چنین مواردی در سریع‌ترین زمان ممکن نقش دارند. بازرسی امنیتی که عمدتاً با هدف شناسایی تهدیدهای تروریستی طراحی شده است، می‌تواند یکی از لایه‌های حفاظتی در برابر فرستندگان متخلف باشد، اما راهکاری کامل برای مقابله با کالاهای خطرناک اظهارنشده محسوب نمی‌شود.

یاتا بر این باور است که برای مقابله مؤثر با این خطر، باید یک رویکرد چندلایه ایجاد شود که اقدامات کنترلی را از مراحل ابتدایی زنجیره تأمین آغاز کند و تنها به بازرسی محموله در فرودگاه متکی نباشد.

سامانه‌های فعلی بازرسی امنیتی محموله‌های هوایی عمدتاً برای شناسایی مواد منفجره و سایر تهدیدهای امنیتی طراحی شده‌اند و برای شناسایی تمام طیف کالاهای خطرناک مناسب نیستند.

یاتا در مقاله‌ای با عنوان «ایمنی و امنیت در زنجیره تأمین بار» بر تقویت رویکرد چندلایه برای مقابله با کالاهای خطرناک اظهارنشده و اشتباه‌اظهارشده تأکید کرده و از بخش‌های مختلف صنعت و دولت‌ها خواسته است اقدامات زیر را دنبال کنند:

• دولت‌ها: نظارت و اجرای الزامات مربوط به کالاهای خطرناک را در سراسر زنجیره تأمین بار تقویت کنند.
• تولیدکنندگان و بازارگاه‌های آنلاین: اطمینان حاصل کنند که کالاهای خطرناک به‌درستی شناسایی و در صورت نیاز گواهی شوند و اطلاعات مربوط به محصولات نیز دقیق باشد.
• فرستندگان کالا، فورواردرها و اپراتورهای پستی: آموزش و کنترل‌های پذیرش محموله را تقویت کرده و با استفاده بهتر از اطلاعات مشتری و محموله، بارهای پرریسک را پیش از رسیدن به فرودگاه شناسایی کنند.
• شرکت‌های هواپیمایی و هندلرهای زمینی: کنترل‌های پیش از بارگیری محموله در هواپیما را تقویت کنند.
• فرودگاه‌ها: هماهنگی و تبادل اطلاعات میان تمامی فعالان زنجیره حمل‌ونقل بار را بهبود دهند.

بر اساس رویکرد پیشنهادی یاتا، مقابله با کالاهای خطرناک اظهارنشده باید به‌عنوان یک مسئولیت مشترک در سراسر زنجیره تأمین در نظر گرفته شود؛ به‌گونه‌ای که شناسایی خطر تا حد امکان پیش از رسیدن محموله به فرودگاه انجام شود و کنترل‌های فرودگاهی به‌عنوان یکی از لایه‌های نهایی حفاظت عمل کنند.

منبع: www.iata.org