همسویی با استانداردهای ایکائو، اجرای جهانی سفرهای بدون تماس و یکپارچه را سرعت می‌بخشد

مسافران هوایی در سراسر جهان به‌زودی می‌توانند سفرهایی سریع‌تر و یکپارچه‌تر را در فرودگاه‌ها تجربه کنند؛ چراکه دولت‌ها و صنعت هوانوردی در سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی (ICAO) بر تسریع حرکت به سمت هویت دیجیتال و فرایندهای مرزی بدون تماس تأکید کرده‌اند.

بیست‌ویکمین سمپوزیوم TRIP ایکائو که در مونترال برگزار شد، بیش از ۶۰۰ مقام دولتی و مدیر صنعت هوانوردی از ۷۰ کشور و هفت سازمان بین‌المللی را گرد هم آورد. شرکت‌کنندگان از پیشرفت‌های جدید در زمینه سامانه‌های شناسایی مسافران، امنیت مرزی و حفاظت از حریم خصوصی خبر دادند.

بخش قابل توجهی از این فناوری‌ها هم‌اکنون در فرودگاه‌های مختلف جهان مورد استفاده قرار گرفته‌اند و به گفته ایکائو، موجب افزایش بهره‌وری، کمک به رشد اقتصادی و بهبود تجربه مسافران شده‌اند.

کشورها در حال توسعه برنامه‌های ملی مبتنی بر بیومتریک چندوجهی، گیت‌های خودکار و حتی فرایندهای سفر بدون تماس و کاملاً دیجیتال برای شهروندان خود هستند. با افزایش اتوماسیون، نقش مأموران مرزی نیز از انجام بررسی‌های دستی به سمت نظارت، مدیریت ریسک و تصمیم‌گیری درباره موارد پرریسک‌تر در حال تغییر است.

یکی از مهم‌ترین نتایج این نشست، تأکید کشورهای شرکت‌کننده بر ضرورت همسویی با مشخصات و استانداردهای ایکائو بود. به اعتقاد شرکت‌کنندگان، قابلیت همکاری میان سامانه‌های مختلف، عامل اصلی تحقق سفر یکپارچه در سطح جهانی است.

اگرچه فناوری‌ها و مدل‌های عملیاتی در کشورهای مختلف ممکن است متفاوت باشند، هماهنگی با استانداردها و رویه‌های توصیه‌شده ایکائو (SARPs)، مشخصات فنی و اسناد راهنما برای ایجاد اعتماد جهانی، پذیرش متقابل سامانه‌ها و سازگاری فرامرزی ضروری است.

این نشست سه‌روزه همچنین نشان داد که در حالی که برخی کشورها فناوری‌های پیشرفته بیومتریک و اعتبارنامه‌های دیجیتال را به کار گرفته‌اند، برخی دیگر همچنان با چالش‌های فنی و عملیاتی مواجه هستند. مقام‌های حاضر هشدار دادند که اجرای نامتوازن این فناوری‌ها می‌تواند شکاف‌هایی در سامانه جهانی سفر ایجاد کرده و تاب‌آوری و بهره‌وری آن را کاهش دهد.

در این نشست اجماع گسترده‌ای درباره نقش اتوماسیون و مدیریت ریسک مبتنی بر داده شکل گرفت. استفاده از این فناوری‌ها می‌تواند باعث شود بیشتر مسافران با فرایندی سریع‌تر و با مداخله کمتر پردازش شوند و مأموران مرزی نیز زمان بیشتری برای رسیدگی به موارد پرریسک اختصاص دهند.

همچنین بازطراحی فرایندهای عملیاتی می‌تواند به یک مأمور اجازه دهد چندین مسیر یا گیت خودکار را به‌صورت هم‌زمان نظارت کند و در نتیجه فشار نیروی انسانی و اضافه‌کاری کاهش یابد. با این حال، کشورها از نظر چارچوب‌های قانونی و آمادگی سازمانی شرایط یکسانی ندارند و همچنان چالش‌های متعددی برای اجرای گسترده این فناوری‌ها وجود دارد.

توشیوکی اوناما، رئیس شورای ایکائو، اظهار کرد که باید اطمینان حاصل شود سفرهای هوایی هوشمندتر، فراگیرتر و یکپارچه‌تر می‌شوند، بدون آنکه امنیت یا سهولت سفر به خطر بیفتد. به گفته وی، حفظ این شرایط برای تداوم اعتماد بین‌المللی که زیربنای توسعه حمل‌ونقل هوایی در جهان است، اهمیت دارد.

نمایندگان دولت‌ها و صنعت نیز نمونه‌هایی از موفقیت در استفاده از بیومتریک، ابزارهای هویت دیجیتال و فرایندهای مدرن کنترل مرزی ارائه کردند و بر اهمیت هماهنگی با چارچوب‌های بین‌المللی تعیین‌شده در پیوست ۹ – تسهیل (Annex 9 – Facilitation) کنوانسیون ۱۹۴۴ هوانوردی بین‌المللی و سایر اسناد راهنمای ایکائو تأکید کردند.

نقش ایکائو در توسعه اعتبارنامه دیجیتال سفر ایکائو (ICAO Digital Travel Credential) و همچنین نگهداری دایرکتوری کلید عمومی ایکائو (ICAO Public Key Directory) نیز از دیگر موضوعات مهم مطرح‌شده بود. این زیرساخت‌ها به افزایش امنیت و سازگاری میان سامانه‌های ملی کمک می‌کنند.

شرکت‌کنندگان همچنین بر اهمیت همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای تأکید کردند. تجربه نشان داده است که چنین همکاری‌هایی می‌تواند به انتقال سریع‌تر بهترین رویه‌ها و توسعه گسترده‌تر فناوری‌های جدید کمک کند.

به گفته شرکت‌کنندگان، اتوماسیون و توسعه ظرفیت نیروی انسانی باید هم‌زمان پیش بروند. با این حال، پیش از توسعه گسترده سامانه‌های بلادرنگ و تعاملی، لازم است چارچوب‌های قانونی و اداری مناسب ایجاد شوند.

همکاری منطقه‌ای و جهانی، اجرای پروژه‌های آزمایشی و توسعه تدریجی سامانه‌ها بر اساس بازخوردهای عملیاتی، از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند به حفظ ایمنی و قابلیت همکاری کمک کنند. همچنین سامانه‌ها باید از همان مرحله طراحی، با در نظر گرفتن دسترسی عمومی و فراگیر توسعه یابند و عملکرد آن‌ها به‌صورت مستمر اندازه‌گیری و ارزیابی شود.

تمام شرکت‌کنندگان بر این موضوع توافق داشتند که تأمین امنیت در تمام زنجیره هویت مسافر، از ثبت احوال و صدور اسناد هویتی گرفته تا کنترل مرزی و دسترسی دیجیتال، برای حفظ اعتماد و عملکرد مطلوب سامانه‌های سفر ضروری است.

اعتماد میان مسافران، سازمان‌های دولتی و کشورهای مختلف نیز بارها به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلی ایجاد یک محیط سفر جهانی یکپارچه و موفق مورد تأکید قرار گرفت.

مقام‌های ایکائو همچنین بر ضرورت همکاری جهانی و به‌اشتراک‌گذاری منابع تأکید کردند تا از انجام فعالیت‌های موازی جلوگیری شده و اعتماد میان کشورها حفظ شود.

سونیا حیفدی، مدیر امنیت هوانوردی و تسهیل ایکائو، گفت که مرزهای قوی‌تر و کارآمدتر، مزایای اقتصادی و عملیاتی قابل اندازه‌گیری برای تمام ذی‌نفعان ایجاد می‌کنند. به گفته وی، این دستاورد نتیجه پیشرفت در حوزه‌های امنیت و حفاظت از حریم خصوصی بوده که نقش مهمی در بهبود تجربه مسافران داشته است.

در آینده، فناوری و تهدیدهای امنیتی نیز به تکامل خود ادامه خواهند داد. از جمله این تهدیدها می‌توان به ریسک‌های امنیت سایبری پساکوانتومی اشاره کرد که نیاز به افزایش تاب‌آوری سامانه‌ها و تقویت هماهنگی بین‌المللی را بیشتر می‌کند.

نتایج این سمپوزیوم قرار است مستقیماً در مذاکرات سیاست‌گذاری و مقرراتی کنفرانس جهانی حمل‌ونقل هوایی ایکائو در ماه نوامبر مورد استفاده قرار گیرد؛ کنفرانسی که قرار است برای نخستین بار طی بیش از یک دهه، اصلاحات در چارچوب اقتصادی جهانی صنعت حمل‌ونقل هوایی را بررسی کند.