تأکید یاتا بر نقش نیروی انسانی در ایمنی و تابآوری صنعت هوانوردی
انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا) با تأکید بر نقش فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی در هوانوردی، اعلام کرد که فناوری بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده ایمنی باشد. در آستانه کنفرانس جهانی ایمنی و عملیات یاتا در استانبول، این سازمان بر اهمیت آموزش، مهارت، سلامت روان، فرهنگ ایمنی و توسعه نسل آینده متخصصان هوانوردی تأکید کرده است.
صنعت هوانوردی امروز بیش از هر زمان دیگری به دادههای گسترده، فناوریهای پیشرفته و ابزارهای تخصصی برای پشتیبانی از عملیات ایمن دسترسی دارد. هوش مصنوعی میتواند الگوها را در حجم عظیمی از دادهها شناسایی کند، تحلیلهای پیشبینانه میتوانند به شناسایی ریسکهای نوظهور کمک کنند و سامانههای خودکار نیز بهطور فزایندهای در حوزههایی مانند تعمیر و نگهداری، عملیات پروازی، مدیریت ایمنی و برنامهریزی برای واکنش به شرایط اضطراری مورد استفاده قرار میگیرند.
با وجود این پیشرفتهای فناورانه، یک اصل اساسی همچنان پابرجاست: ایمنی هوانوردی به انسانها وابسته است.
به همین دلیل، کنفرانس جهانی ایمنی و عملیات یاتا (WSOC) که از ۶ تا ۸ اکتبر در استانبول ترکیه برگزار خواهد شد، انسان را در مرکز مباحث خود قرار داده است. محور این رویداد با عنوان «عملکرد از طریق انسانها؛ ارتقای ایمنی، چابکی عملیاتی و واکنش به بحران» تعیین شده است.
فناوری میتواند اطلاعات و بینشهای جدید ایجاد کند، افراد را نسبت به خطرات آگاه سازد و از تصمیمهای عملیاتی پشتیبانی کند؛ اما در نهایت این انسانها هستند که اطلاعات را تفسیر میکنند، قضاوت حرفهای انجام میدهند، به اختلالات واکنش نشان میدهند و مسئولیت اقدامات انجامشده را بر عهده میگیرند.
در سراسر صنعت هوانوردی، خلبانان، مهندسان، تکنسینهای تعمیر و نگهداری، کنترلرهای ترافیک هوایی، خدمه کابین، دیسپچرها، تیمهای عملیاتی و متخصصان ایمنی هر روز تصمیمهایی میگیرند که به حفظ ایمنی عملیات کمک میکند. آنها ریسکها را ارزیابی میکنند، شرایط نامطمئن را مدیریت میکنند و به موقعیتهایی واکنش نشان میدهند که همیشه نمیتوان آنها را صرفاً با استفاده از فناوری مدیریت کرد.
اهمیت این توانمندی انسانی با پیچیدهتر شدن محیط عملیاتی هوانوردی افزایش یافته است. تحولات ژئوپلیتیکی میتوانند در مدت کوتاهی مسیرهای پروازی را تغییر داده یا منجر به بسته شدن فضای هوایی شوند. خطراتی مانند ورود غیرمجاز هواپیما یا وسایل نقلیه به باند فرودگاه (Runway Incursion) نیازمند حفظ آگاهی محیطی و تصمیمگیری سریع از سوی کارکنان هستند. از سوی دیگر، شرایط جوی نامساعد و فناوریهای نوظهور نیز نحوه انجام فعالیتها و مدیریت ریسکها را تغییر دادهاند.
بنابراین، موفقیت تنها به در اختیار داشتن فناوری مناسب وابسته نیست، بلکه به فراهم کردن مهارت، آموزش و پشتیبانی لازم برای کارکنان نیز نیاز دارد تا بتوانند از این فناوریها به شکل مؤثر استفاده کنند.
متخصصان ایمنی باید توانایی تفسیر و حتی به چالش کشیدن تحلیلهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را داشته باشند. تیمهای عملیاتی نیز باید نحوه همکاری با سامانههای خودکار را بدانند و در عین حال، تخصص لازم برای مداخله در مواقع ضروری را حفظ کنند. مدیران نیز باید فرهنگ سازمانی را به گونهای ایجاد کنند که کارکنان به گزارشدهی، یادگیری از رویدادها و بهبود مستمر تشویق شوند.
فناوری ابزار و اطلاعات را فراهم میکند؛ اما این تخصص انسانی است که نحوه استفاده از آنها را تعیین میکند.
این موضوع برای صنعت هوانوردی جدید نیست. عملکرد ایمنی مطلوب این صنعت طی دههها سرمایهگذاری در حوزههایی مانند عوامل انسانی، مدیریت منابع خدمه، فرهنگ ایمنی و تابآوری سازمانی شکل گرفته است.
صنعت هوانوردی مدتهاست میداند که حوادث معمولاً نتیجه یک نقص فنی منفرد نیستند، بلکه اغلب حاصل تعامل پیچیده میان انسانها، سامانهها و فرآیندهای سازمانی هستند. چالشهای امروز نیز نیازمند ادامه و توسعه همین رویکرد هستند.
این موضوع به معنای فراهم کردن دسترسی متخصصان ایمنی به آموزشهای باکیفیت و فرصتهای توسعه حرفهای است. همچنین باید محیطهایی ایجاد شود که کارکنان در آن بتوانند نگرانیهای خود را بدون مانع گزارش کنند و سازمانها نیز از این گزارشها برای یادگیری و بهبود عملکرد استفاده کنند.
یاتا همچنین بر اهمیت سلامت روان، رفاه کارکنان و حمایت همکاران تأکید دارد و معتقد است سازمانها باید مسئولیت خود در قبال کارکنان را پیش، حین و پس از وقوع حوادث بهدرستی درک کنند.
در کنار این موارد، صنعت هوانوردی باید برای ورود نسل جدید نیروی انسانی نیز آماده شود. این صنعت به جذب، آموزش و حفظ نیروهای متخصصی نیاز دارد که بتوانند سطح بالای ایمنی را در آینده حفظ کنند.
تخصص فنی همچنان ضروری است، اما مهارتهایی مانند رهبری، ارتباط مؤثر، تفکر انتقادی و حل مسئله مشارکتی نیز اهمیت زیادی دارند. از این رو، توسعه نسل آینده مدیران و متخصصان ایمنی تنها یک اولویت منابع انسانی نیست، بلکه یک ضرورت برای حفظ ایمنی هوانوردی محسوب میشود.
کنفرانس جهانی ایمنی و عملیات یاتا ۲۰۲۶ میزبان نمایندگان شرکتهای هواپیمایی، نهادهای نظارتی، سازندگان هواپیما، فرودگاهها، ارائهدهندگان خدمات ناوبری هوایی و متخصصان ایمنی خواهد بود. شرکتکنندگان در این رویداد بررسی خواهند کرد که انسانها چگونه با فناوری تعامل میکنند، سازمانها چگونه میتوانند تابآوری خود را افزایش دهند و صنعت هوانوردی چگونه باید نیروی انسانی خود را برای آینده آماده کند.
برنامه این کنفرانس در محورهای مختلفی از جمله ایمنی، عملیات کابین، عملیات پروازی و مدیریت بحران برگزار میشود و موضوعاتی مانند ایمنی انسانمحور، توسعه استعدادها، مدیریت بحران، سلامت روان، برنامهریزی واکنش اضطراری و تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیکی بر نیروی انسانی و عملکرد عملیاتی را بررسی خواهد کرد.
این موضوعات از یکدیگر جدا نیستند و همگی به یک پرسش مشترک مرتبط میشوند:
چگونه میتوان شرایطی ایجاد کرد که کارکنان صنعت هوانوردی بتوانند بهطور مستمر بهترین عملکرد خود را ارائه دهند؟
پاسخ به این پرسش میتواند نقش مهمی در شکلدهی آینده ایمنی و عملکرد صنعت هوانوردی داشته باشد.
منبع: www.aerotime.aero